اخبار اقتصاد جهان

هفته معاملاتی پیش رو در تقویم اقتصاد جهانی از آن دست هفته‌هایی است که مجموعه‌ای از تصمیم‌های پولی و داده‌های حساس می‌تواند مسیر بازارهای مالی را در مقیاس وسیع تحت‌تاثیر قرار دهد. از ژاپن تا اروپا و از آمریکا تا کانادا، مجموعه‌ای از نشست‌ها و گزارش‌ها منتشر می‌شود که هر کدام به‌تنهایی توان ایجاد نوسانات معنادار را داشته و در کنار هم تصویری از وضعیت تورم، رشد و جهت‌گیری سیاست پولی ارائه می‌کنند.

بحران خاورمیانه بسیاری از اقتصادهای نوظهور را در تنگنای رشد ضعیف‌تر اما نیاز به سیاست پولی سخت‌گیرانه‌تر قرار داده است. افزایش قیمت انرژی، کود و سایر کالاهای وابسته به سوخت‌های فسیلی، همراه با شوک عرضه ناشی از جنگ و اختلال در تنگه هرمز، هزینه‌ واردات را بالا برده و مسیر سیاستگذاری را دشوارتر کرده است. در این میان نقش فدرال‌رزرو آمریکا تعیین‌کننده است. مسیر نرخ‌های بهره آمریکا و نوسانات دلار می‌تواند جریان سرمایه، هزینه استقراض و ثبات مالی اقتصادهای نوظهور را به‌طور مستقیم تحت‌تاثیر قرار دهد. همچنین بسیاری از بانک‌های مرکزی بازارهای نوظهور که پیش از جنگ در مسیر کاهش نرخ بهره بودند، اکنون ناچارند دوباره به مسیر انقباض پولی متمایل شوند.

پیامدهای جنگ در خاورمیانه از بازار نفت فراتر رفته و به صنایع پایین‌دستی گوگرد و سولفوریک اسید سرایت کرده است. جهش قیمت مواد اولیه باتری‌ خودروهای برقی، محصولات کشاورزی، دارو و رنگ را نیز در آستانه بحران قرار داده است. 

طلا در معاملات اولیه روز جمعه حدود ۱.۳ درصد افت کرد و تا محدوده ۴۶۵۰ دلار پایین آمد که به‌معنای شکست کف کانال صعودی کوتاه‌مدت است. خروج قیمت از این کانال به سمت پایین معمولا نشانه‌ای از تضعیف مومنتوم است. همزمان، بازده اوراق ۱۰ساله خزانه‌داری آمریکا به بالاترین سطح یک‌هفته‌ای خود رسید.

داده‌ها نشان می‌دهند که اثر آتش‌بس‌ها بر اقتصاد کشورها بلافاصله آشکار می‌شود. با توقف درگیری، سطح فعالیت اقتصادی به‌طور میانگین ۵.۵درصد افزایش می‌یابد. با این حال تغییرات در همه نقاط یکسان نیست و در مناطقی که در خط مقدم درگیری قرار داشته‌اند، تغییر محسوسی مشاهده نمی‌شود.

بیت‌کوین با تمدید آتش‌بس میان ایران و آمریکا حدود ۳درصد رشد کرد و تا محدوده ۷۸ هزار دلار اوج گرفت. این سطح بالاترین قیمت از اوایل فوریه محسوب شده و نشان می‌دهد معامله‌گران پس از هفته‌ها تنش، دوباره به دارایی‌های پرریسک بازگشته‌اند.

قیمت بیت‌کوین صبح سه‌شنبه تا آستانه ۷۶هزار دلار پیش رفت. این جهش از بهبود فضای ریسک‌پذیری بازارها نیرو گرفت. همزمان، معاملات آتی S&P۵۰۰ و نزدک به ترتیب ۰.۱ درصد و ۰.۳ درصد افزایش یافتند.

شاخص بورس جهانی زیر فشار جنگ خاورمیانه، شوک انرژی و سقوط سهام شرکت‌های بزرگ فناوری وارد مرحله تغییر ساختاری شده‌ است. در این بازه، نشانه‌های پایان سلطه سه‌ساله هوش مصنوعی آشکار شد.

قیمت طلا صبح دوشنبه با گپ منفی و افتی نزدیک به ۲درصد روز خود را آغاز کرد. این ریزش همزمان با خبر ازسرگیری درگیری‌های میان آمریکا و ایران و تلاش دو طرف برای اعمال کنترل بر تنگه هرمز رخ داد و فضای بازارهای جهانی را دوباره ملتهب کرد. طلا ابتدا تا محدوده ۴۷۳۰ دلار پایین آمد و سپس در حوالی ۴۸۰۰ دلار به تعادل نسبی رسید. این رفتار نشان می‌دهد که معامله‌گران در حال بازبینی ریسک‌های ژئوپلیتیک، دلار، نفت و بازار اوراق هستند. این افت در حالی رقم خورد که معمولا انتظار می‌رود طلا از تنش‌های ژئوپلیتیک سود ببرد اما این بار قدرت‌گیری دلار و افزایش بازدهی اوراق بر تقاضای پناهگاهی این فلز زرد غلبه کرد.

اقتصاد پاکستان درست در برهه‌ای که نشانه‌های بهبود پس از یکی از عمیق‌ترین بحران‌های سه‌سال اخیر در آن پدیدار شده بود، زیر سایه سنگین جنگ غرب آسیا قرار گرفت. اکنون ارزیابی‌ها نشان می‌دهد که اگر این بحران منطقه‌ای طولانی شود، بخش بزرگی از دستاوردهای اسلام آباد که به سختی به‌دست آمده بودند، از بین برود.

بر اساس آخرین داده‌های منتشر شده اقتصاد فلسطین در سه‌ماهه چهارم سال ۲۰۲۵ معادل ۳ درصد نسبت به سال قبل رشد کرد.

دونالد ترامپ برای تکرار الگوی اعمال فشار اقتصادی حداکثری ونزوئلا در کوبا، این‌بار با موانع ساختاری روبه‌رو است. نبود مشوق‌های نفتی، سدهای حقوقی همچون قانون هلمز-برتون و ضعف زیرساخت‌ها، چشم‌انداز هرگونه گذار اقتصادی و جذب سرمایه‌گذار خارجی را مبهم کرده است.

سرمایه وارد شده به صندوق‌های بیت‌کوین طی هفته معاملاتی گذشته به حدودا یک‌میلیارد دلار رسید. این رقم قوی‌ترین عملکرد این دسته از صندوق‌ها در بیش از سه ماه گذشته محسوب می‌شود و نشان می‌دهد تمایل سرمایه‌گذاران به دارایی‌های ریسک‌پذیر دوباره در حال تقویت است. بر اساس داده‌های SoSoValue، صندوق‌های بیت‌کوین در مجموع ۹۹۶‌میلیون دلار ورودی خالص ثبت کردند. در هفته معاملاتی سپری شده، روز جمعه با ۶۶۳.۹‌میلیون دلار، بهترین روز هفته بود. پیش از آن نیز سه‌شنبه ۴۱۱.۵‌میلیون دلار و چهارشنبه ۱۸۶‌میلیون دلار ورودی ثبت شد. این در حالی است که بازار رمزارزها هفته را در روز دوشنبه با خروج ۲۹۱‌میلیون دلار آغاز کرده بود. همچنین ارزش کل دارایی‌های تحت مدیریت این صندوق‌ها تا روز جمعه از ۱۰۱‌میلیارد دلار عبور کرد و همزمان حجم معاملات روزانه به حدود ۴.۸‌میلیارد دلار نزدیک شد.

جنگ خاورمیانه و تشدید رقابت ژئوپلیتیک میان واشنگتن و پکن، بار دیگر آسیب‌پذیری‌ها و نقاط قوت اقتصاد چین در برابر شوک‌های خارجی را آشکار کرده است. چین طی سال‌های اخیر برای کاهش وابستگی‌های راهبردی خود برنامه‌ریزی کرده، اما تداوم بحران‌ها نشان می‌دهد که امنیت مالی این کشور همچنان در معرض فشارهای بیرونی قرار دارد. داده‌ها نشان می‌دهند که مهم ترین نقطه آسیب‌پذیر پکن طی بحران خاورمیانه، نه از ناحیه انرژی، بلکه وقوع بحران مالی جهانی و کاهش تقاضا برای کالاهای چینی رخ می‌دهد.

طلا در معاملات روز جمعه بدون نوسانات معنادار بوده و در مسیر چهارمین هفته‌ی صعودی پیاپی قرار گرفت. این روند بازتابی از امیدها به توافق صلح میان آمریکا و ایران و کاهش نگرانی‌ها درباره‌ی تورم و نرخ‌های بهره است.

با تشدید تنش‌ها در خاورمیانه، صندوق بین‌المللی پول از ورود اقتصاد جهان به فاز جدیدی از نااطمینانی‌ها خبر می‌دهد. برخی کشورها از جمله ایران، قطر و اروپا با عمیق‌ترین ضربه‌ها روبه‌رو می‌شوند. در مقابل هند و روسیه از محل افزایش قیمت انرژی و تغییر سیاست‌های تجاری منتفع می‌شوند.

قیمت طلا روز چهارشنبه بالای سطح ۴۸۰۰ دلاردر هر اونس معامله شد. امید به اینکه آمریکا و ایران بتوانند به توافقی برای پایان‌دادن به درگیری برسند، نگرانی‌ها از یک شوک تورمی ناشی از انرژی را کاهش داده و به تقویت طلا کمک کرده است.

واشنگتن محاصره دریایی را اهرم فشاری کوتاه‌مدت توصیف می‌کند؛ اما در منطق بازار جهانی، چنین اقدامی به‌معنای کاهش خوراک صنایع و کندی رشد اقتصاد تعبیر می‌شود. اختلال در ترافیک خلیج‌فارس، ریسک رکود در اقتصادهای بزرگ و کوچک را تقویت می‌کند.

تولید ناخالص داخلی بحرین در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال ۲۰۲۴ ۳.۵ درصد رشد داشته است.بر اساس داده‌های منتشر شده تولید ناخالص داخلی حقیقی این کشور در سال ۲۰۲۵ به ۱۵ هزار و ۷۰۹‌میلیون دینار رسید. این رقم در سال ۲۰۲۴ معادل ۱۵ هزار و ۱۸۱‌میلیون دینار بود.

سناریوی محاصره دریایی ونزوئلا، بار دیگر دونالد ترامپ را به اجرای این ایده در ایران ترغیب کرده است. اگرچه محاصره مسیرهای آبی ونزوئلا اثر محسوسی بر بازارهای بین‌المللی برجای نگذاشت، اما اجرای چنین سیاستی در قبال ایران می‌تواند به اختلالی گسترده در اقتصاد جهانی منجر و به چالشی پرهزینه‌ برای ایالات متحده و شرکایش تبدیل شود. چنین اقدامی به‌سرعت سطح تنش‌های ژئوپلیتیک را افزایش و منطقه را در مسیر یک بحران گسترده‌تر قرار می‌دهد. ایران با در اختیار داشتن ابزارهای متنوع دریایی، قادر است پیامدهای این تنش را به فراتر از مرزهای خود بکشاند. افزایش ریسک در مسیرهای کشتیرانی، جهش نرخ بیمه نفتکش‌ها و تزریق نااطمینانی به زنجیره‌های تامین جهانی، تنها بخشی از هزینه‌هایی است که به اقتصاد جهانی تحمیل خواهد شد. نخستین پیامد این اقدام در قیمت جهانی نفت نمایان شده است و حتی فعال‌سازی مسیرهای جایگزین یا استفاده از ذخایر استراتژیک نیز قادر به جبران کامل اختلال در عرضه نخواهد بود. در این میان چین بیشترین آسیب را متحمل شده و ممکن است دسترسی خود را به حدود ۲۰درصد از واردات نفت خام از دست بدهد. این وضعیت نه‌تنها تجارت چین با ایران، بلکه تعاملات آن با کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس و عراق را نیز تحت فشار قرار می‌دهد. از سوی دیگر مسیرهای عبوری از ایران، یکی از مقرون‌به‌صرفه‌ترین گزینه‌ها برای ازبکستان و قزاقستان به‌عنوان دو اقتصاد اصلی آسیای مرکزی شناخته می‌شوند. در مقابل، وابستگی مستقیم ایالات متحده به اقتصادهای پیرامون خلیج‌فارس محدود بوده و سهم تجارت غیرنفتی این منطقه در مبادلات آمریکا تنها ۱.۵درصد است. همچنین برخلاف بحران دریای سرخ که با تغییر مسیر تجارت تا حدی مهار شد، هرگونه اختلال در خلیج‌فارس ماهیتی بنیادین‌تر داشته و می‌تواند همزمان عرضه انرژی و دسترسی به کالاهای حیاتی را در مقیاس جهانی مختل کند.

بیت‌کوین پس از آنکه ایالات متحده و ایران در مذاکرات صلح اسلام‌آباد به توافق نرسیدند، رشد روز شنبه را از دست داد و دوباره به زیر سطح ۷۲ هزار دلار سقوط کرد. بزرگ‌ترین رمزارز بازار که روز شنبه تا نزدیکی ۷۴ هزار دلار پیش رفته بود، در ساعات اولیه معاملات آسیایی تا کف روزانه ۷۱۱۶۸ دلار پایین آمد.

اقتصاددانان هشدار می‌دهند که پیامدهای اقتصادی جنگ دونالد ترامپ در خاورمیانه ممکن است سال‌ها ادامه داشته باشد. درحالی‌که رئیس‌جمهور و اعضای دولت او وعدهٔ بازگشت سریع به ثبات را می‌دهند، تحلیلگران صنعت می‌گویند بسته شدن تنگه راهبردی هرمز در خلیج فارس موجی از اختلالات ایجاد کرده که قیمت نفت و بنزین را به‌شدت بالا برده است. به عبارتی حتی اگر رفت‌وآمد از تنگه هرمز از سر گرفته شود و تولید نفت دوباره به مدار بازگردد، برخی پیامدهای این درگیری از جمله افزایش سطح پایه‌ای ریسک در خلیج فارس پابرجا خواهد ماند که اثر این پیامدها، افزایش هزینه حمل‌ونقل، سوخت و دیگر کالاهای اساسی است. همچنین تا اواخر مارس، هزینه مستقیم جنگ برای دولت آمریکا حدود ۲۵‌میلیارد دلار برآورد شده و هزینه‌های فراتر از آن روزانه حدود ۵۰۰‌میلیون دلار تخمین زده می‌شود.

در هفته معاملاتی پیش رو تحولات مربوط به مذاکرات آتش‌بس در جنگ خاورمیانه همچنان محرک اصلی نوسانات بازارها خواهد بود. کارشناسان تاکید می‌کنند که آتش‌بس فعلی شکننده‌ بوده و صادرات انرژی در منطقه هنوز به وضعیت عادی بازنگشته است.

پس از ۴۰ روز تهاجم مستقیم ایالات متحده و اسرائیل به ایران، آتش‌بس دو هفته‌ای شکننده‌ای با میانجی‌گری پاکستان برقرار شده است. با این حال این تنش کوتاه‌مدت به اندازه‌ای موثر بوده است که اقتصاد جهان را وارد فاز جدیدی کند. گزارش‌های جدید نهادهای معتبر نشان می‌دهد که این جنگ، رشد تولید ناخالص داخلی (GDP) بسیاری از کشورها را در سال ۲۰۲۶ کاهش داده و تورم را به طور قابل‌توجهی افزایش خواهد داد.

روز جمعه تحرکات در بازارهای جهانی محدود بود؛ زیرا سرمایه‌گذاران پیش از مذاکرات حساس آمریکا و ایران در آخر هفته، سیگنال‌های متناقض از درگیری در خاورمیانه را دریافت کردند.

در سال ۲۰۲۵ یک اتفاق مهم در اروپا رخ داد که به اندازه اهمیت آن، بازتاب پیدا نکرد. دولت انگستان یک گروه ضربت جدید با مشارکت بانک‌هایی چون بارکلیز، لوید و HSBC در مجمع صنایع بریتانیا تاسیس کرد (UK Defense and Economic Growth Taskforce) که هدف آن کمک به رشد اقتصادی انگلستان با پشتیبانی صنایع و قابلیت‌های دفاعی آن عنوان شد. پیام این خبر به نظر روشن است: بریتانیا به دنبال رشد اقتصاد مبتنی بر جنگ است.

قیمت نفت خام روز چهارشنبه و در پی اعلام آتش‌بس دو هفته‌ای در خاورمیانه، سقوط کرد. بهای شاخص آمریکایی وست‌تگزاس اینترمدیت (WTI) که روز سه‌شنبه از مرز ۱۰۶ دلار نیز عبور کرده بود، بیش از ۱۵ درصد افت کرد و هنگام تنظیم این گزارش حوالی ۹۰ دلار معامله شد. در حال حاضر فضای کلی بازار تحت‌تاثیر امید به شکل‌گیری یک توافق پایدارتر قرار دارد.